به عنوان نمونه حدود ۲۰ سال زمینی پیش یعنی زمانی که نه اینترنتی در زمین بود و نه ماهواره‌ای در فضا و ارتباط ایرانیها با خارج از کشور فقط و فقط از طریق رادیوهای موج کوتاه اون هم با چاشنی پارازیت و نویز میسر بود یک زمینی به اسم محمود (گویا فامیلیش هم «دست‌نوشته‌ها» باشه) ۳۳ هفته رأس یک روز و ساعت به‌خصوصی با کاست خالی آماده پای رادیو می‌نشست که داستان بزرگترین انقلاب زمینی معاصر رو ضبط کنه و اونطور که خودش میگه برای صاف ضبط کردن این صدا سیمی از آنتن تلویزیون که به اندازه یک آشپزخونه بهش قابلمه وصل شده بود رو با خازن و … به رادیوش متصل کرده بود و البته با این همه تلاش ۳ قسمت  از ۳۶ قسمت اون برنامه‌های ۲۰ دقیقه‌ای رو از دست داده بود. ولی داستان انقلاب چیست:

داستان انقلاب عنوان برنامه‌ای رادیویی بود از بخش فارسی «رادیو بی بی سی» که به مناسبت دهمین سالگرد انقلاب ایران ساخته و پخش شد. این برنامه که با استفاده از صداهای آرشیوی و مصاحبه‌های اختصاصی «رادیو بی بی سی» و همینطور منابع دانشگاه هاروارد در پروژه تاریخ شفاهی ایران ساخته شد را شاید بتوان اولین مجموعه تاریخ شفاهی ایران نامید. به این معنی که همه وقایع توسط خود افرادی که به نوعی در آن دخیل بوده‌اند نقل می‌شود.

این مجموعه در ۳۶ قسمت تقریبا ۲۰ دقیقه‌ای مقطعی از تاریخ معاصر ایران بین آغاز نهضت مشروطیت تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ را در برمی‌گیرد. تهیه کننده این برنامه بهروز آفاق [رئیس فعلی تلویزیون فارسی بی بی سی ] و مجری آن باقر معین رئیس سابق بخش فارسی رادیو بی‌بی‌سی بود.

جالب توجه است که مطالب این مجموعه برنامه در سال ۱۳۷۳ به صورت کتابی با عنوان تحریر تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی ایران توسط «عمادالدین باقی» در قم به چاپ رسید. باقی در مقدمه‌اش بر این کتاب می‌نویسد: هیچ گاه این کتاب نمی‌تواند جای صدا و نوار صدا را بگیرد. نوارها از بعضی جهات از جذابیت بیشتری نسبت به کتاب برخوردارند. زیرا در طنین صداها و لحن گفتارها معانی گوناگونی از شخصیت افراد، ضعف، غضب، قاطعیت، صلابت، تمنا و التماس، آرامش و اضطراب و برخی دیگر از صفات افراد نهفته است که اینها را دیگر نمی توان به همراه کلمات مکتوب کرد و فقط باید شنید. به ویژه آنکه صدا و گفتار و تسلط بر بیان یکی از راه‌های باریک روانکاوی شخصیتهاست و بعد برخی از نقاط قوت و ضعف این مجموعه را اینگونه بر می‌شمارد.

برخی نکات مثبت: نگاه از درون، نگاه از بیرون، عدم یکسونگری، تنوع گرایشات و میدان قضاوت و رعایت عفت کلام در گفتارها و برخی از نقاط ضعف: نادیده گرفتن برخی از مباحث مهم مثل لغو قرارداد ۱۹۱۹، گذشت سریع از کودتای ۲۸ مرداد و عدم اشاره به نقش انگلیس و آمریکا در آن و برجسته کردن نقش آمریکا و دخالتش در ایران و کمرنگ جلوه دادن نقش انگلیس

حدود ده سال پیش این محمود زمینی تصمیم گرفت که این ۱۷ –۱۸ کاستی رو که ضبط کرده به صورت یک CD منتشر کنه ولی هیچ مغازه‌دار زمینی-ایرانی حاضر به همکاری در این زمینه نشد و اون حتی برای چاپ رنگی طرح روی جلد مجبور شد به چندین جای مختلف سر بزنه تا بالاخره یک جا حاضر بشه این کار رو انجام بده بدون اینکه از مجوز این طرح که عکس شاه و آیت‌الله رو کنار هم  داشت سؤالی بپرسه. برای همین اون CDها رو بین دوستانش پخش کرد و ماجرا رو فراموش کرد تا سال گذشته که یک ایرانی در کشور هندوستان چیزی در مورد این CD می‌شنوه و اصرار می‌کنه که بعد از این همه سال یک نسخه براش تهیه کنند. اینجا جرقه‌ای در ذهن محمود می‌زنه و اون در یک کار انقلابی هر هفته یک قسمت از اون برنامه‌های ۲۰ دقیقه‌ای رو به رایگان روی وبلاگش منتشر می‌کنه.

تا به‌حال محمود تونسته ۳۵  قسمت از اون برنامه‌ای که گفته بود ۳۶ قسمته ولی فقط ۳۳ قسمتش رو در اختیار داره پخش کنه و آخرین قسمت رو هم پس فردا در آستانه سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب مردم پخش خواهد کرد. همه اطلاعات بالا رو از فایل صوتی که محمود به عنوان مقدمه کار منتشر کرده بود کشف کردم ولی اینکه آیا زمینی‌ها هر هفته از این فرصت استفاده کرده باشند سؤالیه که به بحث اول مطلب مربوطه.

در این گلچینی که از مقدمه جدا کردم می‌توانید صدای مظفرالدین شاه را بشنوید و همینطور اتابک اعظم که افتخارش غلام خانه‌زاد بودن مظفرالدین شاه است. صداهای آرشیوی از رادیو تهران مثل اعلام تاریخ هجری به شاهنشاهی رو خواهید شنید زمانی که شاه بالاخره صدای انقلاب را شنید و عاجزانه دست به دامان علمای اعلام شد و انشاءالله تعالی گویان صدای غلط کردمش واضح به گوش رسید و همین طور ارتشبد اظهاری که پوزش خواهانه از آیات عظام تقاضای ارشاد می‌کند و دکتر شاپور بختیار از تصمیمش برای دیدار با آیت الله خمینی در پاریس می‌گوید اما ابوالحسن بنی‌صدر می‌گوید که این او بوده است که آیت الله خمینی را از دیدار با بختیار منصرف کرده است و او پیشنهاد دیگری داشته است و می‌شنوید که ارتشبد قره‌باغی مقصر اصلی را بختیار می‌داند. اخبار رادیو تهران از درگیریها در پادگان نیروی هوائی خبر می‌دهد و اعلام همبستگی گارد جاویدان با مردم و بالاخره پیروزی انقلاب و سخنرانی آیت‌الله خمینی در بهشت زهرا که اعلام کرد که می‌خواهد دولت تعیین کند. (این گلچین دو مگابایتی را بشنوید و بخاطر کیفیت صدای مظفرالدین شاه از خیر بقیه‌اش نگذرید):

۱۴۰۰ سال پیش اتفاق مشابهی افتاد. رمضان و قرآنش را یادتون هست؟ انسانها کتابی دارند که خیلی‌هاشون معتقدند از آسمانها اومده. ولی خیلی از همون خیلی‌ها (در مورد ایرانیها تقریبا همشون) تا به حال یکبار هم اون رو به زبان مادریشون نخوندند. شاید برای اینه که با چشمان خودشون شاهد این نزول آسمانی نبودند که باور بهش در زندگی عملیشون بازتابی نداره ولی در کلام خیلی سرسختانه از ایمان بهش حرف می‌زنند. البته سلامت روانیشون نسبت به کسانی که اون رو بارها به زبانی که متوجه نمی‌شن و فقط بخاطر چیزی که پاداش می‌دونند می‌خوننش خیلی بهتره.

سی سال پیش در چنین روزهایی مؤثرترین فرد تاریخ معاصر ایران بعد از ۱۵ سال دوری از وطن به کشورش بازگشت و با استقبال میلیونی و بی‌نظیر مردم ایران مواجه شد. مستقیم از فرودگاه به بهشت زهرا رفت و تاریخی‌ترین سخنرانی خودش را انجام داد. (اینجایی که بهش می‌گن بهشت رو روی نقشه ببینید+). سی سال پیش نصف جمعیت فعلی ایران به‌دنیا نیامده بودند و درصد زیادی از جمعیت، سن بخاطر سپردن وقایع یا مؤثر بودن در آنها را نداشتند ولی همین رفتار عجیب در مورد قرآن باز اینجا حاکمه. تازه به جای ۱۴۰۰ سال فقط ۳۰ سال گذشته! این «جمعیت نبوده و ندیده» یک بار چند دقیقه وقت نمی‌گذارند متن کامل آن سخنرانی را بخوانند یا بشنوند. البته بعضی‌هایشان هم زیادی توجه دارند و مقایسه جالبی بین سخنان ایشان قبل از به قدرت رسیدن و پس از آن انجام داده‌اند.

ولی می‌دانم شما ای اهالی سیاره دوست دارید آن سخنرانی را کامل بشنوید (1.6mb دانلود کنید) ولی اگر وقت ندارید پیشنهاد می‌کنم فقط این چند سطر جالب را که رویش  ماژیک فسفری کشیده‌ام بخوانید:

دقت کنید که این سخنان پیش از پیروزی انقلاب و به پشتوانه حضور مردم زده شده. اگر ۲۲ بهمن ۵۷ مردمی‌ترین روز تاریخ ایران باشد ۱۲ بهمن آن سال، روز آیت الله خمینی محسوب می‌شود ولی اکثر زمینی‌ها فقط از این چند ثانیه به واسطه کتابهای درسیشان خبر دارند:

بعضی از این دانایان که از بقیه داناتر هستند هر چند وقت یکبار در اینجا (روی نقشه ببینید+) دور هم جمع می‌شن و برای بقیه تصمیم می‌گیرند.

این عده رو از نزدیک نمی‌شه دید و فقط تصاویرشون به دست مردم می‌رسه ولی آدمها از لحظه به دنیا اومدنشون حضورشون رو در زندگی حس می‌کنند. دانایان از هیچ چیزی غافل نیستند و فکر همه امور جزئی زندگی انسانها رو هم می‌کنند. برای کارهایی  که بعد از به دنیا اومدن یک انسان باید انجام بشه، نوع و رنگ لباسی که در طول زندگی باید بپوشه، کسانی که می‌تونه باهاشون رابطه برقرار کنه، روش ازدواج کردن و حتی برای طریقه وارد شدنش به تخلیه‌گاه کاشی‌پوش هم برنامه‌ریزی می‌کنند. فکر می‌کنم این تصمیمات برای انسانها ارزش و اهمیت زیادی داره و همه به این تصمیمات احترام می‌گذارند چون اونا رو اجرا می‌کنند.

دانایان یا سیاه هستند یا سفید، رنگ دیگه‌ای ندارند. تعداد دانایان سرسیاه به مراتب از دانایان سرسفید کمتره برای همین فکر می‌کنم که دانایان سرسیاه برتری خاصی نسبت به دانایان سرسفید داشته باشند. مثل اینکه این امتیاز از لحظه تولد همراهشونه و اکتسابی نیست.

گمان می‌کنم که دانایان هیچگاه لبخند نمی‌زنند.

اطلاعات تکمیلی:

با تحقیقاتی که کردم متوجه شدم بعضی از دانایان لبخند هم می‌زنند

لبخند یک دانا

و بعضی‌ها حتی قهقهه! حالا یا اشتباه شده که این لباس رو پوشیدند یا اینکه به اندازه قبلیها دانا نیستند

سید خندان

من که حوصلم سر رفته بودم اومدم تو خیابون دیدم یک دوپای دم دار (آقا) ایستاده تو کوچه یک لنگه کفش پوشیده، یک لنگه هم دستش گرفته (کفش اینه +) و داره از درد به خودش می‌پیچه. یهو دوستش با ماشین رسید سوارش کرد من هم بدون اینکه متوجه بشن سوار شدم.

رفتیم یک جائی به اسم بیمارستان. یک آقائی که لباس سفید پوشیده بود و بهش می‌گفتن دکتر پرسید: «شصت پات چی شده؟ ضربه خورده؟»

پسره گفت: «نه»

- پس مشکلش چیه که شده اندازه کلت؟

-نمی‌دونم یهو درد گرفت. قبلا ماهی یکبار خفیف درد می‌گرفت، فرداش خوب می‌شد، بعد ده روز یکبار، بعد… الآن دو سه روزه که درد می‌کنه ولی دیگه نه تنها خوب نشد، روز هم داره بدتر میشه و همینجوری هم پام داره ورم می‌کنه، الآن دیگه از شدت درد داشتم گریه می‌کردم که این موقع شب اومدم…

-برو عکس بگیر حتما چیزی شده خبر نداری.

-نه! آقا هیچ وقت ضربه نخورده! همه می‌گن از نشستن زیاده، روزی ۵ ساعت می‌خوابم بقیش رو پای کامپیوترم. پوست اندامهای تحتانیم زخم شده، صندلیم از همه زوایا پرس شده و دیگه خاصیت ارتجاعی نداره. از بس روی دسته‌اش لم دادم که به بقیه جاهام فشار کمتر بیاد اون هم شکست.

-مگه ممکنه؟ آخه چرا؟

اینجا دوستش گفت اعتیاد! اعتیاد اینترنتی! از کاغذ در اومده فقط تو مانیتور می‌خونه از صبح تا شب.

-باورنکردنیه! امکان نداره، برین عکس بگیرین ببینم چی شده!

رفتند عکس گرفتند و برگشتند، آقای دکتر بررسی کرد ولی اشکالی که فکر می‌کرد ندید. رفت دکترهای دیگر رو صدا کرد٬ و آخرش هم رفتند یک دکتر از همه مهمتر رو صدا کردند چون به چیزی که حدس می‌زدن مطمئن نبودند: «آخه تو این سن؟ از هر ۱۰۰۰ نفر فقط ۷ نفر این مشکل رو پیدا می‌کنند اون هم معمولا حدود ۵۰ سالگی!»

اون دکتره هم گفت بله معمولاً! ولی آزمایش خون نشون خواهد داد که همینه: نقرس

ما پشتمون به خورشید بود ولی یهو همه‌جا سفید می‌شد از روز هم روشن‌تر!
بعدش آسمون با صدای وحشتناکی می‌ترکید و ازش یک چیزهایی می‌ریخت پایین که خیلی خیس بود.
من خیلی ترسیدم، ولی این آدمها که روز بروز عجیب و غریب‌تر به نظرم میان، همه خوشحال بودند.

لحظه بالا رو یک زمینی ثبت کرده بود (اینجا +) و خیلی بیشترش هم اینجاست (+).

تو این مدتی که هی خورشید می‌رفت و می‌یومد هر جایی که رفتم صحبت از فوتبال بود. فوتبال چیزیه در مورد منچستر٬ چلسی٬ پرسپولیس٬ استقلال٬ سپاهان٬ صبا باتری و…

امروز که داشتم در قالب انسان جوانی که از جلو دم داره (آقا) قدم می‌زدم متوجه شدم که آقاهای زیادی که همه رنگ لباسشون یکی بود، از اتومبیلهای بزرگی (یک چیزیه که دوپاها سوارش می‌شن باهاش اینور اونور می‌رن) آویزان هستند و سر و صدا تولید می‌کنند.

یکهو یکیشون جلوی پای من ایستاد و من با جمعیت زیادی به داخل ماشین هل داده شدم. اومدیم اینجا (+) که آقای فوتبال رو ببینیم.

فکر می‌کنم فوتبال آقا باشه چون اینجا از اون دوپاهای بی‌دم (خانم) اصلاً وجود نداشت در عوض ۲۰۰ هزار دوپای دمدار وجود داشت. ۹۹هزار و ۹۹۹ تاشون پیش من بودن ۱۰۰ هزارتا بیرون پشت در.

آقای فوتبال یک نفر نبود! ۲۲ نفر بودند که دنبال یک چیزی می‌دویدند. اون ۹۹ هزار و ۹۹۹ نفر هم می‌گفتن: نمی‌دونم چی‌چی سرور چی‌چیه.

این لغت رو روی پیشونی یکی خوندم. تو کتابی که سایناکل پیر داشت «سرور» به معنای شادی بود. اونجا هم همه شاد بودند. مخصوصا ۱۱ نفری که لباسهاشون با صد هزار نفر یکی بود. راستی امپراطور رو هم دیدم!

اصلا شکل اون چیزی که تو کتاب سایناکل نوشته بود نبود که! برعکس همه دوستش داشتند. من اول فکر کردم آقای فوتبال اونه چون همه می‌گفتن اومدن اون رو ببینند ولی بعدا فهمیدم اون امپراطور فوتباله!

تا آخرین لحظه‌هایی که آقاهای فوتبال می‌دوییدند همه ناراحت بودن و گریه می‌کردن ولی یهو انگار انفجار خورشیدی شد.

این همه مدت طول کشید تا با سفینه‌ای که ما ساختیم  این همه سال نوری رو طی کنم ولی نمی‌دونم تو اون لحظه چی شد  که اونجایی که بودیم از جا کنده شد و ۱۰۰ هزار نفری تا نزدیکیهای سیاره‌مون بالا اومدیم و برگشتیم پایین.

دیگه نفهمیدم چی شد جرئت نکردم همونقدر برگردم پایین گفتم حالا که بالام گزارشم رو بدم. از این بالا کل این سرزمین بی‌قرار نشون می‌ده و همه اشک‌ریزون جیغ می‌کشن و فریاد می‌زنند:

افشین امپراطور

یعنی سایناکل حق داشت و امپراطورها بد هستن که اشک همه رو درآورده بود؟